W dniu 10 marca 2026 roku w Archiwum Archidiecezjalnym w Poznaniu odbyły się warsztaty archiwalno‑historyczne, w których uczestniczyły Studentki i Studenci Uniwersytetu Każdego Wieku przy Wyższej Szkole Bankowej (obecnie Uniwersytecie WSB Merito) w Poznaniu.

Zajęcia poprowadził ks. dr Jan Maria Musielak, zastępca Dyrektora Archiwum Archidiecezjalnego w Poznaniu. Uczestnicy mieli okazję zapoznać się ze specyfiką pracy archiwum kościelnego, obejrzeć wybrane dokumenty z jego bogatych zasobów oraz poznać metody ich opracowywania i zabezpieczania.

Niedawno w ramach podobnych warsztatów gościliśmy również grupę ze Stowarzyszenia Kultury i Dziedzictwa Gminy Kleszczewo, co pokazuje rosnące zainteresowanie dziedzictwem historycznym i działalnością Archiwum Archidiecezjalnego.

Spotkania te stają się okazją do poszerzania wiedzy o lokalnej historii oraz praktycznego poznania pracy archiwisty i znaczenia ochrony dziedzictwa.

xAI / Foto AAPoz ©

6 marca 2026 roku Archiwum Archidiecezjalne w Poznaniu ponownie stało się miejscem nie tylko spotkania z historią Archidiecezji Poznańskiej, lecz także przestrzenią ważnych wydarzeń duszpasterskich.

Tego dnia w murach Archiwum odbyło się spotkanie księży asystentów Parafialnych Oddziałów Akcji Katolickiej oraz oddziałów Katolickiego Stowarzyszenia Młodzieży z Arcybiskupem Zbigniewem Zielińskim. Wydarzenie stanowiło okazję do wymiany doświadczeń, omówienia bieżących działań oraz wspólnej refleksji nad zadaniami podejmowanymi w ramach pracy duszpasterskiej.

Relacja ze spotkania dostępna jest na stronie internetowej Akcji Katolickiej Archidiecezji Poznańskiej – zobacz tutaj.

xAI

Foto – Emilia Rogalińska, Akcja Katolicka Archidiecezji Poznańskiej

W Wydawnictwie Wydziału Teologicznego Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu ukazała się książka „Arcybiskup Antoni Baraniak – sługa Kościoła w wieku totalitaryzmów”, pod redakcją o. prof. dr. hab. Pawła Zająca OMI. Publikacja stanowi ważny wkład w badania nad życiem i działalnością jednego z najbardziej zasłużonych hierarchów Kościoła w Polsce XX wieku.

Wśród artykułów znalazł się tekst autorstwa ks. dr. Rafała Rybackiego, Kustosza Archiwum Archidiecezjalnego w Poznaniu, zatytułowany:

Z „nieznanych” rękopiśmiennych źródeł archiwalnych z kancelarii arcybiskupa Antoniego Baraniaka. Kościół i społeczność świecka. Alokucje prymasa Polski i metropolity poznańskiego na Soborze Watykańskim II.

Odkrycia z archiwum

Autor, opierając się na materiałach przechowywanych w Archiwum Archidiecezjalnym w Poznaniu, prezentuje niepublikowane dotąd łacińskie rękopisy wystąpień abp. Antoniego Baraniaka wygłoszonych podczas obrad Soboru Watykańskiego II. Dokumenty te pozwalają na nowo odczytać i pogłębić rozumienie stanowiska, jakie metropolita poznański – w ścisłej współpracy z kard. Stefanem Wyszyńskim – zajmował w kluczowych debatach soborowych: De Ecclesia, De libertate religiosa oraz De Ecclesia in mundo huius temporis.

Wartość naukowa publikacji

Zachowane rękopisy stanowią wyjątkowe źródło do badań nad procesem formowania treści soborowych wystąpień. Artykuł ks. Rybackiego ukazuje zarówno pełne teksty, jak i streszczenia przemówień, zestawiając je z dotychczas dostępnymi edycjami dokumentów Vaticanum II. Dzięki temu czytelnik otrzymuje pogłębiony obraz udziału polskich hierarchów w pracach Soboru oraz ich wkładu w kształtowanie jego nauczania.

xAI

10 lutego 2026 r. w Archiwum Archidiecezjalnym w Poznaniu odbyła się XII edycja cyklu „Popołudnie z dokumentem”, zorganizowana wspólnie przez Archiwum Państwowe w Poznaniu oraz Archiwum Archidiecezjalne. Tegoroczne spotkanie poświęcono tematowi „Papieskie dokumenty w poznańskich archiwach”.

Wydarzenie zgromadziło badaczy, archiwistów i miłośników historii zainteresowanych zasobami papieskimi oraz średniowieczną i nowożytną dokumentacją kościelną.

Wystąpienia i referaty

Gościem specjalnym konferencji był ks. prof. Francisco Martinez Rojas, Przewodniczący Stowarzyszenia Archiwistów Kościelnych w Hiszpanii, który przedstawił referat dotyczący Archiwów Kościelnych w Hiszpanii.

W programie znalazły się także wystąpienia:

• st. kustosz Zofii Wojciechowskiej (APP) – Dokumenty papieskie XIII–XIX w. w zasobie Archiwum Państwowego w Poznaniu
• ks. dr. Rafała Rybackiego – Dokumenty papieskie w Archiwum Archidiecezjalnym w Poznaniu
• Jerzego Łojki – O nieznanych wizytacjach diecezji poznańskiej w zbiorach Archiwum Państwowego w Poznaniu

Promocja nowej publikacji

Podczas wydarzenia odbyła się także prezentacja książki Zofii Wojciechowskiej pt.
„Wokół pisma. Rozwój pisma łacińskiego w dokumentach z zasobu Archiwum Państwowego w Poznaniu (i nie tylko)”.
Wprowadzenie wygłosiła dr Julia Wesołowska (APP).

Specjalistyczne prelekcje o piśmie papieskim

Program uzupełniły dwa wystąpienia poświęcone paleografii kancelarii papieskiej:

• ks. dr Rafał Rybacki – O innych rodzajach pisma w kancelarii papieskiej
• Zofia Wojciechowska – O piśmie papieskim: stara kuriała i minuskuła kurialna

Konferencja była okazją do wymiany doświadczeń oraz zaprezentowania badań nad dokumentami papieskimi przechowywanymi w poznańskich archiwach. Organizatorzy dziękują wszystkim uczestnikom za obecność i zainteresowanie.

xAI

Na stronie Wielkopolskiego Urzędu Wojewódzkiego opublikowano komunikat dotyczący tegorocznej, IX edycji Nagród im. prof. Stanisława Nawrockiego dla archiwistów województwa wielkopolskiego (zobacz – tutaj). Kapituła, obradująca 13 stycznia 2026 r., ogłosiła nominacje:

• Nagroda główna: Jarosław Górski
• Nagroda za całokształt dorobku archiwalnego: Małgorzata Kaczmarek
• Nagroda dla młodego archiwisty: nie przyznano

Uroczyste wręczenie nagród odbędzie się w czerwcu br., podczas obchodów Międzynarodowego Dnia Archiwów.

Nagrody im. prof. Stanisława Nawrockiego, ustanowione w 2017 r., mają na celu uhonorowanie archiwistów za wybitne osiągnięcia zawodowe, dorobek naukowy oraz działania wspierające rozwój archiwów w Wielkopolsce. Kapituła nagrody powoływana jest przez Wojewodę Wielkopolskiego i tworzą ją przedstawiciele instytucji państwowych, kościelnych takich jak: IPN Oddział Poznań, Archiwum Państwowe w Poznaniu, Lesznie, Kaliszu oraz Archiwum Archidiecezjalne w Poznaniu i Gnieźnie.

Dobiegła końca wystawa „Kultura ekslibrisu w Rzeczypospolitej XVI–XVIII wieku”, zorganizowana przez Muzeum Zamkowe w Malborku. W ramach wystawy zaprezentowano bogaty zbiór znaków własnościowych książek, ukazując ich rozwój od najwcześniejszych form po bardziej złożone kompozycje stosowane w kolejnych stuleciach. Celem ekspozycji była „prezentacja swego rodzaju ewolucji znaków własnościowych ksiąg do współczesnej formy”, co udało się ukazać dzięki różnorodności zgromadzonych materiałów.

Archiwum Archidiecezjalne w Poznaniu miało zaszczyt wnieść swój wkład w przygotowanie ekspozycji, użyczając cennych inkunabułów i woluminów pochodzących z księgozbioru króla Zygmunta Augusta.

Jak zaznaczyli organizatorzy, przygotowanie wystawy było możliwe dzięki współpracy z licznymi instytucjami z kraju i zagranicy. Wśród nich znalazły się biblioteki, archiwa oraz muzea państwowe i kościelne. Zakończona wystawa pozostawiła trwały ślad jako ważny projekt popularyzujący historię książki oraz kulturę piśmienniczą Rzeczypospolitej.

xAI

22 stycznia 2026 roku w sali konferencyjnej Archiwum Archidiecezjalnego w Poznaniu (AAPoz) odbyło się wyjątkowe spotkanie archiwistów ze Stowarzyszenia Archiwistów Polskich Oddział Poznań, Stowarzyszenia Archiwistów Kościelnych oraz pracowników AAPoz. W atmosferze wspólnoty, tradycji i refleksji uczestnicy mogli nie tylko zaśpiewać najpiękniejsze polskie kolędy, ale również wysłuchać dwóch inspirujących referatów.

Pierwszy wygłosił misjonarz z Sudanu Południowego, o. Andrzej Dzida SVD. Opowiedział o codziennym życiu i wyzwaniach pracy misjonarskiej na terenach Afryki, ukazując zebranym realia zupełnie odmienne od europejskich oraz ogromną wartość działań podejmowanych na rzecz lokalnych społeczności.

Drugi referat zaprezentował ks. dr hab. em. prof. UAM Bernard Kołodziej TChr, przybliżając słuchaczom bogactwo śląskich zwyczajów bożonarodzeniowych. Jego opowieść ukazała różnorodność regionalnych tradycji oraz ich znaczenie dla tożsamości i historii lokalnych społeczności.

xAI

2 stycznia 2026 r. o godzinie 16:00 w Sali Archiwum Archidiecezjalnego w Poznaniu odbyło się doroczne spotkanie opłatkowe członków Akcji Katolickiej Archidiecezji Poznańskiej z Metropolitą Poznańskim, arcybiskupem Zbigniewem Zielińskim. Wydarzenie zgromadziło przedstawicieli stowarzyszenia, stając się okazją do wspólnej modlitwy, refleksji i umocnienia więzi we wspólnocie.

Spotkanie rozpoczął Asystent Diecezjalny Akcji Katolickiej, ks. Roman Dworacki – Dyrektor AAPoz, który odczytał fragment Ewangelii o Narodzeniu Pana Jezusa. Słowa Pisma Świętego wprowadziły uczestników w atmosferę bożonarodzeniowej radości oraz przypomniały o głębokim sensie świętowania narodzin Chrystusa.

Następnie głos zabrał Prezes DIAK, Zygmunt Pirogowicz, serdecznie witając wszystkich przybyłych przedstawicieli Akcji Katolickiej oraz zaproszonych gości. Podkreślił znaczenie corocznego spotkania opłatkowego jako momentu wspólnotowego umocnienia i podsumowania dotychczasowej działalności.

W dalszej części wydarzenia swoje słowo skierował arcybiskup Zbigniew Zieliński Metropolita Poznański, który z wdzięcznością odniósł się do dotychczasowego zaangażowania członków Akcji Katolickiej zarówno w parafiach, jak i na poziomie diecezjalnym. Zachęcił do dalszej osobistej formacji oraz podejmowania nowych zadań. Podkreślił, że przyszłość stowarzyszenia opiera się na odwadze działania, wierności nauce Kościoła i trosce o dobro wspólne.

Po części wystąpień przyszedł czas na najbardziej symboliczny moment spotkania – składanie życzeń i łamanie się opłatkiem. Uczestnicy dzielili się słowami życzliwości i nadziei, tworząc atmosferę pełną bliskości i braterskiego ciepła.

Całość zakończył wspólny śpiew kolęd, który nadał wydarzeniu świątecznego charakteru i podkreślił radość płynącą z tajemnicy Bożego Narodzenia.

xAI